Voor heel wat mensen in armoede is de UiTPAS een plotse verandering na ettelijke jaren over een kansenpas te beschikken. Het wegnemen van het stigma en verlagen van participatiedrempels door allerhande initiatieven is een belangrijke doelstelling van de UiTPAS. Daarom willen we ook graag weten of de UiTPAS hen effectief helpt en hoe ze vandaag participeren. Via gerichte acties krijgen mensen in armoede de kans om feedback te geven over hun ervaringen.
1. Een nulmeting bij mensen in armoede over vrije tijdsbeleving aan de hand van interviews.
2. Een feedbackformulier over hun ervaringen na 6 maand UiTPAS.
3. Feedback op ontmoetingsmomenten met mensen in armoede
1/ Nulmeting: Voor de start van het project organiseerden we een algemene nulmeting rond vrijetijdsparticipatie. Dit gebeurde via een online bevraging waarbij 5000 inwoners van Aalst via een brief met een code werden opgeroepen deze in te vullen (met enkele herhalingsgolven). Rekening houdend met de leefwereld van mensen in armoede veronderstelden we dat deze groep ondervertegenwoordigd zou zijn bij de respons die we op deze manier vroegen. Mensen beschikken niet steeds over internet, zijn niet (taal)vaardig genoeg om de vragenlijst zelfstandig in te vullen en hebben vaak andere prioriteiten door de zorgen die een armoedesituatie met zich meebrengt op verschillende levensdomeinen. Omdat UiTPAS extra aandacht heeft voor mensen in armoede kozen we voor een proactieve benadering via interviews. We namen een willekeurige steekproef waarbij we aandacht hadden voor de verschillende subgroepen: mensen in generatiearmoede, mensen die al over een kansenpas beschikten en OCMW-cliënten in armoede (die niet noodzakelijk al over een kansenpas beschikten).
Resultaten?
In totaal bevroegen we 72 personen tijdens een interview van 1 à 2 uur. We halen uit de resultaten dat mensen in armoede hun vrije tijdsbesteding zich vooral binnenhuis concentreert, meer dan bij de resultaten uit de algemene bevraging. Populair aanbod zoals de cinema, populaire Vlaamse muziek, shows, musicals.. hebben minder drempels voor mensen in armoede. Bij activiteiten rond erfgoed, musea, tentoonstellingen, … maar ook (en vooral) bij sport en bewegingsactiviteiten zien we dat mensen in armoede sterk ondervertegenwoordigd zijn. Binnen de groep mensen in armoede geeft ook een grote groep aan geen cultuureducatie gehad te hebben op school. Vermoedelijk is hier de onderwijsopleiding van mensen van vreemde origine in hun thuisland een belangrijke factor. Het duidt er wel op dat mensen in armoede onder meer daardoor dus minder vertrouwd en bekend zijn met het vrije tijdsaanbod. Als drempels geven ze vooral prijs, te weinig informatie en praktische problemen om er te geraken aan. Daarnaast zijn er psycho-sociale drempels als schaamte, schuldgevoel, minderwaardigheidsgevoel, …. die aan de hand van een dergelijk interview erg moeilijk te meten valt door sociaal-wenselijke antwoorden.Mensen in armoede geven minder dan bij de algemene bevraging een gebrek aan interesse te hebben. Als voorstellen voor drempelreductie vragen mensen vooral actieve informatie en een fikse prijskorting. De prijskorting duidt erop dat het kansentarief nog niet genoeg gekend is of er vraag is om nog meer vrije tijdsaanbod (ook buiten de stad) financieel toegankelijk te maken.
2/ Een feedback bij de heraanvraag. Mensen in armoede moeten het kansentarief op hun UiTPAS jaarlijks laten verlengen, dit omdat het inkomen van mensen (gelukkig) kan veranderen. Naast deze financiële oefening is het ook een uniek moment om mensen even feedback te laten geven over hoe ze de UiTPAS ervaren. Bij hun aanvraag peilden we dus naar hun ervaringen over de overgang van kansenpas naar UiTPAS, of ze hem zouden aanraden aan anderen, … maar ook hoe ze te weten komen wat ermee te doen, of ze punten sparen voor een voordeel, of ze de weg naar de website vinden, …
Resultaten?
Niet iedereen vulde steeds alles in, dus berekende we de percentages op basis van de ingevulde antwoorden. Op dit moment hebben we iets minder dan de helft van de aanvragen verwerkt. In een eerste reactie zien we dat 75% van de gegeven reacties op de omschakeling van kansenpas naar UiTPAS positief zijn. Vooral de nieuwe naam en het weggenomen stigma worden actief vermeld. Iets meer dan 20% geeft een genuanceerd beeld dat het toch wat gewenning vraagt of dat nog niet alles altijd even vlot werkt. Een klein percentage is negatief dat het hen niet meer aanzet of dat sommige zaken met de UiTPAS (licht) duurder werden door de samensmelting van kansenpas en DOE-Bon die verschillende tarieven hanteerden.
We zien ook dat mensen nog niet vertrouwd zijn met het sparen van punten en het omruilen van punten. Dit nieuwe systeem vraagt duidelijk gewenning, zeer gerichte communicatie en bekendmaking, … Mensen geven aan nog niet duidelijk te weten hoe dat werkt.
Als bron van informatie geven mensen de fysieke post in hun brievenbus als voorname bron van informatie op. Het tijdschrift van de armoedevereniging (waar het aanbod van de kansenpas steeds werd bekend gemaakt) blijft zeer populair. Ook deur-aan-deurbladen en sociale contacten doen het goed. We zien ook dat het internet regelmatig terugkeert, wat sinds de UiTPAS een actief gepromote bron van informatie is. 75% van de gezinnen geeft ook aan over internet thuis te beschikken waarbij iets minder dan 50% van de repondenten ook aangeeft al eens naar UiTPAS.be gesurft te zijn. Ook het inzetten op facebookpagina’s van armoedeverenigingen kan dus zinvol zijn (voorbeeld van Vierdewereldgroep Mensen voor Mensen vzw).
Mensen vinden om mee te gaan is een andere drempel waarbij 37% van de antwoorden aangeeft over weinig sociale contacten te beschikken (een vraag die vaak sociaal wenselijke antwoorden met zich meebrengt). Als we kort het financiële erbij nemen zien we dat ongeveer een kwart van de gezinnen met een UiTPAS tegen kansentarief aangeeft inkomsten uit (deeltijds) werk te hebben. Ongeveer 50% leeft van een vervangingsinkomen door werkloosheid (17%) of invaliditeit (17%), het leefloon (9%) of een andere inkomen (7%) zoals bv. pensioen.
3/ Een laatste belangrijk contactmoment met mensen in armoede zijn de kleine en grote ontmoetingen. Bijvoorbeeld de mondelinge feedback op ontmoetingsmomenten: in welzijnsschakels en verenigingen waar armen het woord nemen vinden op verschillende momenten ontmoetingsmomenten plaats. Het is een uniek moment om mee aan tafel te schuiven, wat uitleg te geven en te luisteren naar hoe mensen de UiTPAS ervaren, … Wat vinden ze van de folder? Welke vragen komen erop? Ben je al ergens naartoe geweest? Hoe heb je dat ervaren? Waar zou je graag naartoe gaan? Wat houdt je tegen? …

Resultaten?
Door te luisteren naar ervaringen kunnen soms hele praktische zaken aangepakt worden zoals: het lettertype is te klein, een te moeilijk woord, te weinig concrete info, een goeie plek om promo-materiaal te verspreiden; een fijn voordeel voor mensen in armoede of een balie waar de werking van de UiTPAS niet geheel duidelijk is, … Het is ook een ideale plek om te horen waarvoor mensen interesse hebben. Samen met het Fonds Vrijetijdsparticipatie peilden we naar voorstellingen van bovenlokale aanbieders… en namen we op basis daarvan contact op met Music Hall van Capitole omdat dat aanbod erg aansprak.





